Colosseum: tickets, informatie en tips

Geschiedenis van het Colosseum

De bouw: een geschenk aan het volk

Het Colosseum werd gebouwd op een plek die bewust symbolisch was gekozen. Keizer Nero had hier eerder zijn privépaleis laten bouwen, de Domus Aurea, een enorm complex dat een groot deel van het stadscentrum in beslag nam. Zijn opvolger Vespasianus besloot dat terrein terug te geven aan het volk. Op de plek van Nero’s privémeer verrees het grootste amfitheater dat de wereld ooit had gezien.

De bouw begon rond het jaar 72 na Christus. Vespasianus financierde het project met buit uit de plundering van Jeruzalem, na de Joodse opstand. Hoeveel en welke arbeiders precies werden ingezet is historisch onzeker, maar het gebruik van dwangarbeiders en krijgsgevangenen was gangbaar bij grote Romeinse bouwprojecten. In het jaar 80 opende zijn zoon Titus het amfitheater met feestelijkheden die honderd dagen duurden. Naar verluidt kwamen bij die opening vijfduizend dieren om het leven.

Keizer Domitianus, de jongere broer van Titus, breidde het Colosseum later uit met een extra verdieping en het hypogeum: het ondergrondse gangenstelsel onder de arena. Via liften en valluiken werden gladiatoren en dieren rechtstreeks omhoog getakeld naar het midden van de arena, een effect dat het publiek versteld deed staan.

Wat er gebeurde in de arena

De spelen in het Colosseum volgden een vast dagprogramma. In de ochtend waren er dierengevechten, waarbij exotische dieren uit alle uithoeken van het rijk tegen elkaar of tegen mensen vochten. Leeuwen, beren, olifanten en andere wilde dieren werden speciaal voor dit doel naar Rome gebracht.

In de middag stonden de gladiatorengevechten centraal. Gladiatoren waren doorgaans slaven, krijgsgevangenen of veroordeelden, maar ook vrije mannen die roem en geld zochten. Ze werden opgeleid in gespecialiseerde scholen, de grootste stond vlak naast het Colosseum. Een gevecht eindigde niet altijd met de dood: ook overgave was mogelijk. Bij keizerlijke spelen bepaalde de keizer of het publiek mede het lot van de verliezer, maar niet elk gevecht werd op die manier beslist.

Bij bijzondere gelegenheden, mogelijk bij de vroegste spelen, werd de arena volgens antieke bronnen onder water gezet voor zogenaamde naumachiae: nagespeelde zeeslagen. Historici discussiëren over de precieze schaal en technische uitvoering hiervan in het Colosseum zoals we dat kennen.

In het jaar 404 na Christus verbood keizer Honorius de gladiatorengevechten. Volgens de overlevering was de aanleiding dat een monnik de arena instapte om een gevecht te stoppen en daarvoor door het publiek werd gelyncht. Dit verhaal is deels omstreden, maar het verbod zelf staat historisch vast. Dierengevechten gingen nog door tot het jaar 523.

Verval en hergebruik

Na de val van het West-Romeinse Rijk raakte het Colosseum in verval. Aardbevingen richtten aanzienlijke schade aan, met name in 847 en 1349. Maar het grootste verlies was door menselijk toedoen: eeuwenlang werd het Colosseum gebruikt als steengroeve. Pausen, adellijke families en bouwers van kerken en paleizen haalden travertijn, marmer en metaal weg om elders te hergebruiken. Naar schatting is meer dan tweederde van het oorspronkelijke materiaal verdwenen.

In de 18e eeuw maakte paus Benedictus XIV een einde aan de plunderingen. Hij verklaarde het Colosseum tot heilige grond, uit respect voor de christenen die hier zouden zijn gestorven, al is dat historisch niet onomstreden. Latere pausen lieten de buitenmuren stutten om verder verval te voorkomen.

Het Colosseum vandaag

In 1980 werd het Colosseum samen met het Forum Romanum en de Palatijnse heuvel opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Sindsdien zijn er meerdere grote restauratieprojecten uitgevoerd. Een gedeelte van de arenavloer is aangelegd als platform, zodat bezoekers met het juiste ticket kunnen staan op de plek waar de gladiatoren ooit vochten. Een bredere reconstructie van de vloer is nog gaande.

Jaarlijks bezoeken meer dan zeven miljoen mensen het Colosseum, waarmee het een van de meest bezochte bezienswaardigheden ter wereld is.